Cryptosporidia bij biggen

Cryptosporidium-soorten bij varkens

Cryptosporidia behoren tot de eencellige parasieten, vertonen deels een geringe gastheerspecificiteit en zijn zeer besmettelijk. De oöcysten vormen de inactieve, besmettelijke vorm van de parasiet. Deze worden via de ontlasting van besmette dieren uitgescheiden en zijn in de buitenwereld zeer resistent. Bij gebrekkige stalhygiëne vormen ze een permanente infectiebron en daarmee een doorslaggevende factor voor de pathogeniteit bij diarree. Na orale opname van de Cryptosporidium-oöcysten komen daaruit de vegetatieve, zich voortplantende vormen, de sporozoïeten, vrij en vermenigvuldigen zich in de darmepitheelcellen van de microvillusrand. Door een ernstige aantasting van de microvilli door cryptosporidia kunnen er absorptiestoornissen optreden.

Verloop en gemengde infecties

Verschillende Cryptosporidium-soorten zijn pathogeen voor het varken. Mono-infecties kunnen bij biggen leiden tot chronische, asymptomatische infecties met soms een hoge uitscheidingsgraad van oöcysten, die echter bij secundaire infecties met andere enteropathogene ziekteverwekkers, bijvoorbeeld rotavirussen, een dramatische toename van klinische diarreeverschijnselen en van de ernst van de ziekte kunnen vertonen.

Zoonoserisico door C. parvum

Cryptosporidia zijn eencellige darmparasieten die zich apicaal aan de enterocyten van de dunne darm hechten, zonder de cel binnen te dringen; dit leidt tot verlies van microvilli, villusatrofie en een verminderd resorptieoppervlak. Bij varkens domineren de aan de gastheer aangepaste soorten Cryptosporidium suis en Cryptosporidium scrofarum, terwijl het voor zoönosen relevante Cryptosporidium parvum minder vaak voorkomt. De milieubestendige oöcysten vormen de chronische infectieuze vorm en worden via de ontlasting uitgescheiden.

Overdracht en stalhygiëne

De overdracht vindt fecaal-oraal plaats. Bij biggen verlopen solitaire infecties vaak subklinisch of mild, deels met een hoge uitscheiding van oöcysten. Cryptosporidia krijgen vooral klinisch belang als factor in het diarree-complex: in combinatie met andere enteropathogene ziekteverwekkers, zoals rotavirussen, kunnen de ernst en de duur van de ziekte aanzienlijk toenemen. C. parvum heeft zoönotisch potentieel en hiermee moet bij de bedrijfshygiëne rekening worden gehouden.

Diagnose van cryptosporidia

Aangezien een etiologische diagnose klinisch niet mogelijk is, dient de detectie van antigenen in de ontlasting om het spectrum van ziekteverwekkers in kaart te brengen en de hygiënesituatie in het veebestand te beoordelen.

De Fassisi® PiDia-testcassette detecteert Cryptosporidium parvum samen met rotavirus en Clostridium perfringens in de ontlasting van jonge dieren en ondersteunt zo de vaststelling van enkelvoudige en gemengde infecties aan de hand van één monster.

Bronvermeldingen op de bronnenpagina.