Giardia bij honden en katten (giardiase)

Wat zijn giardia?

Giardia duodenalis is een eencellige parasiet in de dunne darm met een tweefasige levenscyclus: vegetatieve trofozoïeten koloniseren het proximale deel van de dunne darm en vermenigvuldigen zich daar door lengtedeling, terwijl cysten die bestand zijn tegen de omgeving via de ontlasting worden uitgescheiden en de infectieuze permanente vorm vormen. De overdracht vindt fecaal-oraal plaats door opname van cysten via ontlasting, verontreinigd water of voer.

Genotypes en risico op zoönose

Honden en katten zijn voornamelijk drager van aan de gastheer aangepaste genotypen (bij de hond de assemblages C en D, bij de kat de assemblage F); het zoönotische potentieel van deze genotypen is gering; af en toe wordt ook assemblage A aangetroffen, die ook bij de mens voorkomt. Infecties verlopen vaak subklinisch; klinisch manifesteert giardiase zich vooral bij jonge dieren als chronisch-intermitterende, vaak slijmerige diarree met malabsorptie.

Incubatietijd en verloop van giardiase

De incubatietijd bedraagt > 10 dagen. Giardiasis-infecties verlopen bij dieren vaak klinisch onopgemerkt. De klinische symptomen hangen af van de reeds bestaande schade aan de darm en de immuunstatus van het dier. Ook slechte huisvestingsomstandigheden en koolhydraatrijke voeding bevorderen een infectie. Giardiase is dus een ziekte met meerdere factoren.

Symptomen van giardiase bij honden en katten

Giardiasis is voornamelijk een ziekte die bij jonge dieren voorkomt en uit zich in acute, maar vaker in chronische, catarrale, intermitterende diarree. De ontlasting is dun tot waterig, vaak met een verhoogde hoeveelheid slijm en vet (steatorroe). Een infectie kan, vooral bij jonge dieren of dieren die onder slechte leefomstandigheden verblijven, leiden tot chronische, intermitterende diarree. Deze dieren vertonen een malabsorptiesyndroom met een ruwe vacht, chronisch gewichtsverlies, af en toe braken en apathie. De dieren scheiden grote hoeveelheden besmettelijke cysten uit.

Chronische uitscheiders en behandelingsproblemen

Giardia-infecties wekken bij immuuncompetente dieren een immuniteit op die de populatie van de ziekteverwekkers geheel of gedeeltelijk elimineert. Volwassen honden en katten kunnen echter ook chronische uitscheiders zijn, zonder zelf ziek te worden.

Een behandeling is vaak moeilijk, omdat asymptomatische chronische uitdrijvers onopgemerkt blijven en er deels resistentie bestaat tegen de gebruikte antiparasitaire middelen. Vooral in groepsverblijven met gebrekkige hygiëne is een behandeling problematisch, omdat er ook na een succesvolle behandeling met antiparasitaire middelen steeds weer herinfecties optreden.

Waarom zijn giardia zo hardnekkig?

Giardia-parasieten danken hun hardnekkigheid aan hun beschermende omhulsel, dat ze nodig hebben om andere levende wezens (waaronder honden, katten en mensen) te besmetten. Giardia-parasieten omhullen zichzelf met dit beschermende omhulsel en worden via de ontlasting uitgescheiden. Door deze schil zijn ze dagen- tot wekenlang beschermd tegen omgevingsinvloeden, totdat ze door een nieuwe gastheer worden opgenomen, voornamelijk via ontlasting, vervuild water of voedsel.

Aantonen van cysten en antigenen

Aangezien de ziekteverwekker vaak ook voorkomt bij klinisch asymptomatische chronische uitscheiders, moet een positief resultaat in de klinische context worden beoordeeld. Voor de detectie zijn cysten- en antigeentests uit de ontlasting beschikbaar.

Giardia-sneltest in de praktijk

De Fassisi®-tests GiarDia, GiaCPE, CryGiDia en Triple, evenals de multiplexvarianten GiaCPE MPX, CryGiDia MPX en Triple MPX detecteren Giardia duodenalis in de ontlasting van honden en katten, afhankelijk van de variant in combinatie met andere diarree-indicatoren (Clostridium perfringens-enterotoxine, Cryptosporidium parvum of parvo- en coronavirus).

De technische gegevens worden op de bronnenpagina onderbouwd.